Drogie dzieci! Dzisiaj w naszym teatrze zobaczycie mrożącą krew w żyłach sztukę o pewnym mężczyźnie, który był bardzo biedny ale za to bardzo szlachetny. Już za chwilę przeniosę was w odległe czasy, kiedy to po ulicach naszego miasta chodzili rycerze, mieszczanie, mnisi. Po rynkowym bruku stąpały dostojne konie wioząc rajców, bogatych mieszczan, kupców i królewskich dworzan. Historia, którą wam opowiem zdarzyła się bowiem bardzo, ale to bardzo dawno temu. Za chwilę poznacie biedną rodzinę: ojca Makarego, matkę Różę oraz ich dzieci: Beniaminka i Klementynkę. Los im nie sprzyja. Ojciec ciężko pracuje w winnicach, matka jest ubogą praczką, a dzieci... Ech, co tu gadać. Bieda aż piszczy...

scena I

ubogie mieszkanie, dzieci bawią się głośno, a matka pierze pranie.

Wiedz jednak, Makary, to zadanie trudne Czekają tam czary i majaki złudne. Jednak kiedy serce odważne i czyste Każdy czar pokona i zło przed nim pryśnie.

Powiedz więc człowieku, pomożesz w niedoli? Zdejmiesz czar okrutny dasz, co mnie wyzwoli? Nie poddasz się czarom i wiedźmy ułudzie Pójdziesz dziś na zamek?

scena VI

Makary - A pewnie, że pójdę. Przeciem w zamku nie raz bywał. A bać się nie mam czego, bom człowiek czystego serca.

Staruszka - Zatem idź i przynieś kamień życia. Poznaszgo, bo pośród innych wyróżnia się blaskiem, a i woń cudna od niego bije.

Makary - Bądź zdrowa, a właściwie bądź żywa. Niebawem wrócę i przyniosę kamień. Będziesz znów żywa i piękna.

Staruszka - Idź i wracaj, a nagroda cię nie ominie. Jeno pamiętaj, żebyś wiedźmie Mirgolli w oczy wprost nie zaglądał, bo cię niechybna śmierć czeka.

Makary - Będę pamiętał. Do zobaczenia...

scena VII

Markary - Co za dziwy! Nigdym nie przypuszczał, że w swoim życiu spotkam zjawę. Kiedy babka moja mi o zjawach opowiadała, zawsze się śmiałem i nie wierzyłem, że istnieją. A tu dzisiaj... {idąc zamyślony wpada na Kozubka) O, przepraszam cię, zjawo...

Zarządca Kacper - A tobie, Makary co ? Z głodu ci się we łbie miesza? Czy ja wyglądam jak zjawa?

Makary - O, przepraszam was, gospodarzu. Zamyśliłem, się.

Zarządca Kacper - Z myślenia nic ci nie przyjdzie. Mojego długu nie spłacisz. Wiesz, ze do jutra masz mi oddać trzydzieści talarów, bo inaczej... na bruk!

Makary - Jutro dostaniesz swoje pieniądze. Na pewno. Kiedy wrócę z zamku skończą się wszystkie moje kłopoty.

Zarządca Kacper - A co ty w zamku chcesz znaleźć?

Makary - Jak to co? Kamień życia dla zjawy...

Zarządca Kacper - Czyś ty aby nic chory? Co za brednie opowiadasz? Jaki kamień życia? Jaka zjawa?

Makary - Spotkałem dziś zjawę, która kazała mi z zamku przynieść dla niej kamień życia. W zamian dostanę worek pieniędzy.

Zarządca Kacper - Tak, tak... worek pieniędzy! (śmieje się) Myślał by kto! Makary bogaczem. A niech mnie! Worek pieniędzy... Cha cha cha. No to idź, a jutro nie zapomnij oddać długu. Ty mój bogaczu... cha cha cha Uuuuuu..... zjawa... worek pieniędzy... Makary bogaczem....

Makary - (do siebie) A śmiejźe się, śmiej. Ty w nid oprócz pieniędzy wierzyć nie umiesz. No, na mnie już pora. Idę na zamek.

scena VIII

narrator - Zamek wydawał się Makaremu bardziej tajemniczy niż zazwyczaj. Mimo, że opustoszały, ukrywał w sobie teraz mroczną tajemnicę kamienia życia. Tu i ówdzie zhuczał puchacz, przebiegły spłoszone szczury, zamigotał jakiś cień na ścianie. Zaskrzypiały stare drzwi, a rozwalone okiennice łomotały targane wyjącym wiatrem.

Makary jednak nie zwracał na to uwagi. W myślach miał obraz żony i dzieci i to dodawało mu otuchy. Wszedł na zamkowy dziedziniec, a potem wiedziony jakim dziwnym uczuciem skierował się do baszty zamkowej. Po schodach zszedł do lochów...

Makary - Ciemno tu, anim ze sobą świecy nie zabrał. Jak teraz odnajdę kamień. Pomóż, Panie Boże... (dostrzega migoczący kamień). A tuś mi! To musi być ten kamień, o którym mówiła zjawa. Jak on się świeci! Jak tu pachnie. Szybko, zabiorę go do torby i w nogi...

Mirgolla - Hola! Kto śmie zakłócać spokój czarownicy Mirgolli? Kim jesteś, że ośmielasz się zabierać ten kamień życia.

Makary - Nazywam się Makary. Pozwól mi zabrać ten kamień, abym mógł uratować od nędzy moją rodzinę.

Mirgolla - A któż cię tu przysyła? Przecież o kamieniu życia nie wie nikt z żywych.

Makary - Przysyła mnie zjawa, którą spotkałem przy baszcie więziennej. Obiecała, że za kamień życia dostanę od niej worek pieniędzy bym mógł zapłacić czynsz gospodarzowi.

Mirgolla - A spójrzże mi prosto w oczy, bym mogła wiedzieć, że nie kłamiesz.

Makary - Twój blask pani i twe wdzięki nie godne są moich oczu. Pozwól, że nie będę śmiał podnieść wzroku i pzostanę twoim niegodnym sługą.

Mirgolla - Cha cha cha, zjawa uprzedziła cię, że możesz zginąć patrząc mi w oczy. Widzę, żeś mądry, ale nie pójdzie ci ze mną tak łatwo. Jeśli chcesz zabrać ten kamień i ocalić życie musisz odpowiedzieć na trzy moje pytania. Jeśli nie odpowiesz choć na jedno - zginiesz i nie będzie dla ciebie ratunku.

Makary - Skoro tylko w taki sposób mogę zdobyć kamień życia - pytaj.

Mirgolla - Przed laty przed laty Na zamku tym starym Król z żoną zamieszkał Myśl dobrze, Makary Król Polski tu rządził Nie w lecie nie w zimie Nazywał się wiesz już? No jak?

Makary - Jan Kazimierz

Mirgolla - Zgadłeś!

Makary - Nie zgadłem, tylko wiedziałem. To każde dziecko w Głogówku wie. Moja matka opowiadała mi, jak król z królową Marią Ludwiką na wiosnę przybył do miasta i w on czas Głogówek był stolicą Polski.

Mirgolla - Nie tskiś ty głupi, Makary, na jakiego wyglądasz. Ale teraz ci się na pewno nie uda. Słuchaj...

Na zamku tym mieszkał człek niepospolity Spotkały go tutaj i cześć i zaszczyty Miał w głowie muzyczne utwory gotowe W tym piątą symfonię. Kto był to?

Makary - Beethoven!

Mirgolla - Znowu ci się udało. Czary jakie czy co? Makary - A cóż w tym było trudnego. To wie każde dziecko. Beethoven był gościem hrabiego i dla hrabiego właśnie napisał tę symfonię o którą pytałaś. Mirgolla - Nie, to niemożliwe. Myślałam, że w Głogówku już nikt o tym nie wie. Ale za to na trzeci3e pytanie na pewno nie odpowiesz. Słuchaj:

Odgadnij co myślę: są trzy winne grona i sierpy trzy widzę i barwa czerwona Czy wiesz o co chodzi? Winogron i sierp... Na pewno nie zgadniesz...

Makary - Głogówka to herb...

Mirgolla - Krzyczy i zapada się pod ziemie....

Makary - A niech to, udało mi się! Teraz już będę bogaty. Ale te pytania nie były wcale takie trudne. Dobrze. Teraz szybko do zjawy i do domu. Żona na pewno umiera ze zmartwienia,

scena IX

Makary - Zjawo! Zjawo! Gdzie jesteś? Mam to o co mnie prosiłaś.

Zjawa - A! To ty, Makary. Już myślałam, że nie przyjdziesz. Tak długo cię nie było. Bałam się, że zginąłeś i wszystkie moje marzenia przepadły. Mów. Masz kamień?

Makary - Mam. To wcale nie było takie trudne, chociaż niebezpieczne.

Zjawa - A co z Mirgollą?

Makary - Dokładnie nie wiem, zdaje się, że rozpadła się na kawałki. Pewnie pękła ze złości. Masz, oto twój kamień... Niech ci przyniesie upragnione szczęście.

Zjawa - Cieszę się. Makary, nawet nie wiesz, jaka jestem szczęśliwa. Znów będę mogła żyć, jak dawniej.

Makary - Nigdym nie przypuszczał, że zwykły kamień może dać tyle szczęścia.

Zjawa - Pamiętaj, nie wszystko złoto co się świeci. Ten niwielki kamień znaczy dla mnie więcej niż całe worki dukatów.

Makary - Widzę, że masz już kamień, ale nie widzę, żebyś się zmieniła.

Zjawa - masz rację. Żeby się zmienić muszę wypowiedzieć specjalne zaklęcie.

Makary - No to na co czekasz?

Zjawa - Już już... A teraz odwróć się, żeby moc kamienia mogła zadziałać.

Niech się zaczną wielkie czary Niech opadnie urok stary Niech uroki wszelkie spełzną I niech będę znów królewną...

Makary - odwracając się O Boże!

Zjawa - Co: o Boże?

Makary - Czy to aby na pewno ty, zjawo?

Zjawa - Ja, ja... tylko odmieniona dzięki twojej odwadze! A teraz pora na twoją nagrodę, masz tu worek dukatów i niech przepadną teraz twoje kłopoty.

Makary - Dzięki ci, nigdy tego nie zapomnę. Opowiem o tobie żonie i dzieciom....

Zjawa - Lepiej nie rób tego. Na pewno nikt ci nie uwierzy! Niech to pozostanie tajemnicą.

Makary — Jak sobie życzysz. Żegnaj! I bądź szczęśliwa.

Zjawa - Żegnaj! (znika)

scena X

Tak oto moi kochani kończy się szczęśliwie historia Makarego. Kiedy przyszedł do domu zastał swoją żonę i dzieci śpiących. Kiedy rano pokazał im pieniądze, radości nie było końca. Oddał wszystkie długi, kupił mieszkanie na własność i żyli długo i szczęśliwie.

Tak, tak. Pieniądze szczęścia nie dają, chociaż:... A z bajki tej morał taki, że kto odważne ma serce i czułe, ten nie powinien się lękać biedy i niedostatków. O pięknej królewnie, która w Głogówku pojawiła się nagle nie wiadomo skąd powiadano, że była niezwykle hojna i kochała swoich poddanych.

Tekst został opublikowany w Roczniku Głogóweckim 2001. Publikacja w Głogówek Online za zgodą TMG .